Odpowiednia dieta może być kluczowym elementem wsparcia terapii behawioralnej samoyeda. Poznaj jak żywienie wpływa na zachowanie Twojego psa i jakie składniki odżywcze mogą pomóc w redukcji reaktywności oraz poprawie koncentracji.
Psy posiadają mniej zębów trzonowych niż gatunki wszystkożerne, za to mają silne kły i łamacze, służące do rozrywania mięsa i łamania kości.
Układ pokarmowy
Długość i ułożenie jelit u psów jest typowe dla zwierząt mięsożernych, co wpływa na gorszą przyswajalność składników pochodzenia roślinnego.
Zapotrzebowanie na witaminy
Psy mają zwiększone zapotrzebowanie na witaminy z grupy B, co wskazuje na mikroflorę jelitową typową dla mięsożerców.
Samoyed najlepiej toleruje dietę opartą na wysokiej jakości produktach pochodzenia zwierzęcego. Zaleca się karmienie BARFem lub wysokiej jakości karmą o dużej koncentracji białka i tłuszczu, z ograniczoną ilością węglowodanów.
Wpływ diety na zachowanie
Neuroprzekaźniki
Wiele zachowań zależy od procesów fizjologicznych, w które zaangażowane są neuroprzekaźniki i hormony, syntezowane z udziałem składników pokarmowych.
Kluczowe substancje
Noradrenalina (odpowiedzialna za pobudzenie wyzwalające agresję), dopamina (wpływająca na skupienie uwagi) i serotonina (kontrolująca nastrój).
Równowaga biochemiczna
Niedobory serotoniny są najczęstszym, obok młodzieżowego wybuchu hormonów, powodem nadpobudliwości i problemów ze skupieniem u samoyedów.
Odpowiednio zbilansowana dieta może wspierać nie tylko leczenie wielu chorób, ale także terapię problemów behawioralnych poprzez wpływ na produkcję kluczowych neuroprzekaźników.
Aminokwasy a zachowanie
Prawo minimum Liebiga
Aminokwasy wchłaniają się zgodnie z prawem minimum Liebiga - aminokwas, którego podajemy w diecie najmniej, działa hamująco na wchłanianie pozostałych aminokwasów.
Tryptofan i serotonina
Tryptofan obecny w pożywieniu jest prekursorem serotoniny, która odpowiada za kontrolę nastroju i poziom pobudzenia.
Tyrozyna i konkurencja
Tyrozyna jest prekursorem dopaminy i noradrenaliny. Poprzez konkurencję o przekroczenie bariery krew-mózg, działa jako czynnik limitujący wchłanianie tryptofanu.
W diecie psów reaktywnych należy unikać produktów bogatych w tyrozynę, a zwiększyć podaż tych zawierających tryptofan, aby wspierać produkcję serotoniny.
Produkty bogate w tyrozynę i tryptofan
Produkty do ograniczenia (bogate w tyrozynę)
Sery żółte
Soja
Orzechy
Rośliny strączkowe
Drób
Produkty zalecane (bogate w tryptofan)
Jaja
Ryby
Wołowina
Banany
Mleko
Nowe trendy w produkcji karm (ograniczenie używania drobiu przez coraz częstsze uczulenia, zastępowanie zbóż roślinami strączkowymi) mogą przyczyniać się do rozwoju reaktywności u psów.
Białko a węglowodany w diecie
Ograniczenie białka
Dieta bogata w białko powoduje obniżenie stężenia tryptofanu w mózgu, co może negatywnie wpływać na zachowanie.
Zwiększenie węglowodanów
Diety bogate w węglowodany zwiększają poziom tryptofanu, nawet jeśli sama dawka pokarmowa zawiera małe ilości tej substancji.
Reakcja insulinowa
Przy odpowiednim stosunku węglowodanów do białka (5-6:1) uruchamia się pompa insulinowa, która przetwarza większe aminokwasy na masę mięśniową.
Wzrost serotoniny
W efekcie tryptofan ma większą szansę na przekroczenie bariery krew-mózg, co zwiększa syntezę serotoniny.
Val Strong zaproponował podawanie porcji węglowodanów 2 godziny po normalnym białkowym posiłku, co może pomóc w zwiększeniu poziomu serotoniny u psów reaktywnych.
Węglowodanowy posiłek wspomagający
Czas podania
2 godziny po normalnym białkowym posiłku
Składniki
Dobrze ugotowany ryż, bataty, ziemniaki lub zblendowane warzywa i owoce
Suplementacja
Witamina B6 (1mg/kg masy ciała), B12 i kwas foliowy
Dodatkowo warto wzbogacić dietę psa reaktywnego w mielone siemię lniane oraz olej z łosia lub kryla. Badania Zickera udowodniły, że dodatek kwasów omega jest niezbędny do odpowiedniego działania układu nerwowego.
Suplementy i leki wspomagające
L-tryptofan
Pomaga podnieść poziom tryptofanu w mózgu. Można stosować doraźnie przed sytuacjami stresowymi.
5-HTP
Metabolit pośredni przemiany tryptofanu w serotoninę. Skuteczny przy problemach z reaktywnością czy agresją.
L-teanina
Związek zawarty w zielonej herbacie, działający relaksująco, obniża stres bez uczucia senności.
Zylkene®
Preparat zawierający alfa-kazozepinę – naturalny peptyd otrzymywany z mleka, działający podobnie do diazepamu.
Wielu właścicieli boi się sięgać po farmakologię, a czasem jest ona potrzebna. Przyspiesza efekty terapii behawioralnej, a w niektórych przypadkach w ogóle ją umożliwia.
Dodatkowe suplementy wspierające
GABA
Jeden z najważniejszych neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. Wykazuje właściwości hamujące, zmniejsza nadmierne pobudzenie.
Probiotyki i prebiotyki
Najlepiej wybierać zawierające czyste kultury drożdży Saccharomyces cerevisiae var. boulardii i bakterie Lactobacillus rhamnosus.
Witaminy C i E
Witamina C (np. z suszonej skórki dzikiej róży) i witamina E (np. z żółtka jaja) działają jako przeciwutleniacze i chronią mózg.
Ostropest
Bogaty w sylibininę i flawonoidy, które chronią hipokamp odpowiedzialny za procesy zapamiętywania.
Sposób karmienia a zachowanie
Stymulacja umysłowa
Aktywne jedzenie stymuluje umysł psa i zapobiega nudzie
Zaangażowanie w zdobywanie pokarmu zmniejsza nadreaktywność
Psy są drapieżcami, a w dzisiejszych czasach nakład energii spożytkowywanej na poszukiwanie i zdobywanie pokarmu jest niemal zerowy. Brak elementu węszenia, polowania i aktywnego jedzenia skutkuje nadreaktywnością, przeciążeniem emocjonalnym i nudą.
Kong - zabawka do karmienia
Jak dobrać odpowiedni Kong?
Aby zabawka spełniała swoje funkcje, należy dopasować jej wielkość i twardość gumy do okresu fizjologicznego psiaka. U szczeniąt rozpoczynamy od wersji puppy (w kolorze różowym i błękitnym) i wymieniamy stopniowo na większe.
Co można włożyć do Konga?
Do środka możemy włożyć dokładnie to co lubi nasz pies: gotowane mięso z warzywami, banana, puszkę mięsną, masło orzechowe, pastę szkoleniową i wiele innych przysmaków.
Korzyści z używania Konga
Kong zapewnia psu mentalną stymulację, wydłuża czas jedzenia, pomaga w redukcji stresu i lęku separacyjnego oraz zaspokaja naturalną potrzebę żucia i gryzienia.
Kula smakula i piórniczek na smakołyki
Kula smakula
Piłeczka z labiryntem w środku, idealna na drobne, najlepiej okrągłe smakołyki. Psiak próbując wyciągnąć z niej jedzenie, musi troszkę pogłówkować. Jest to bardzo dobra i męcząca forma stymulacji.
Doskonała dla psów, które szybko się nudzą i potrzebują mentalnego wyzwania podczas jedzenia.
Piórniczek Ballistic Hide'n Treat
Doskonała zabawka dla psów, z którymi rozpoczynamy pracę węchową lub naukę aportowania. Można stopniować trudność poprzez otwieranie jednej lub wszystkich kieszonek.
Bardzo wytrzymała zabawka, świetnie znosząca pranie w pralce.
Lickimaty - zabawki do lizania
15-20
Minut lizania
Średni czas spędzany przez psa na jednej lickinacie
30%
Redukcja stresu
Szacunkowe obniżenie poziomu kortyzolu podczas lizania
100%
Zmywalność
Większość lickinat można myć w zmywarce
Lickimaty dostępne są w wielu kolorach i wzorach. Doskonale sprawdzają się przy nauce cierpliwości podczas czesania i innych zabiegów pielęgnacyjnych. Długie lizanie uwalnia hormony odpowiedzialne za dobre samopoczucie i pozwala uporać się ze stresem i niepokojem.
Mata węchowa - stymulacja umysłowa
Mata węchowa to zabawka stymulująca umysł psiaka poprzez pracę węchową. Poszukiwanie w niej smakołyków angażuje psiaka i męczy go mentalnie. Dostępne są różne rodzaje mat o różnych stopniach trudności. Warto zaczynać od mat małych, z krótkim włosiem, aby psiak nie zniechęcił się zbyt trudnym poszukiwaniem.
Kreatywne rozwiązania do karmienia
Silikonowe foremki do lodów IKEA są genialnym rozwiązaniem na spacery, na których planujemy trening z aktywnym wyjadaniem. Nie brudzimy rąk, formy są zamykane. Możemy zapakować do nich pasty mięsne własnej roboty i podawać je w formie musu lub zamrozić.
Kartoniki ze smakołykami to hit zwłaszcza w przypadku treningu pozostawania samemu na dłużej. Psiak ma sporo zabawy, gdy z zaangażowaniem rozrywa kartony, mocno się tym też męczy.
Wpływ wagi na zachowanie
Pies otyły
Psiaki otyłe mają większą skłonność do frustracji i problemów z koncentracją. Nadwaga ogranicza aktywność fizyczną, co może prowadzić do narastania problemów behawioralnych.
Pies w dobrej kondycji
Optymalna waga zapewnia psu energię do aktywności fizycznej i mentalnej. Psy w dobrej kondycji są bardziej zrównoważone i lepiej radzą sobie ze stresem.
Pies niedożywiony
Psy niedożywione mają większą skłonność do problemów związanych z ochroną zasobów i lękiem. Niedobory pokarmowe mogą wpływać na równowagę hormonalną i neuroprzekaźnikową.
Podsumowanie zaleceń dietetycznych
1
Ogranicz białko
Maksymalnie 24% dawki pokarmowej
Wybieraj mądrze
Unikaj produktów bogatych w tyrozynę, szukaj tych z tryptofanem
Podawaj węglowodany
2-3h po posiłku białkowym
4
Suplementuj
Witaminy z grupy B i kwasy omega
Nie bój się wspomagać farmakologicznie. Jeżeli obawiasz się leków z grupy SSRI, wybierz bezpieczniejsze alternatywy, nie mające tylu skutków ubocznych np. GABA, 5HTP, Zylkene, L-Teanina. Korzystaj z zabawek węchowych i innych pomocy spełniających podstawowe potrzeby związane z jedzeniem.
Efekty prawidłowego żywienia
Lepsza koncentracja
Odpowiedni poziom serotoniny wspiera zdolność skupienia uwagi i uczenia się.
Obniżenie reaktywności
Zrównoważona dieta pomaga w kontroli emocji i redukcji nadmiernych reakcji.
Lepszy sen
Prawidłowy poziom neuroprzekaźników wspiera zdrowy cykl snu i czuwania.
Ogólne samopoczucie
Zbilansowana dieta wspiera zdrowie fizyczne i psychiczne psa.
Prawidłowe żywienie w połączeniu z odpowiednią terapią behawioralną może przynieść znaczącą poprawę w zachowaniu samoyeda. Pamiętaj, że efekty nie są natychmiastowe - potrzeba czasu, aby organizm psa dostosował się do nowej diety.
Bibliografia
Houpt K.A., Zicker S.: Dietary effects on canine and feline behavior. Vet. Clin. Small Anim. 2003, 33, 405–416.
Dodman N.H., Reisner I., Shuster L., et al.:Effect of dietary protein content on behavior in dogs. J. Am. Vet. Assoc. 1996, 208, 376–379.
DeNapoli J.S., Dodman N.H., Shuster L., et al.: Effect of dietary protein content and tryptophan supplementation on dominance aggression, territorial aggression and hyperactivity in dogs. J. Am. Vet. Med. Assoc. 2000, 217, 504–508.
Fernstrom J.D.: Dietary effects on brain serotonin synthesis: relationship to appetite regulation. Am. J. Clin. Nutr.1985, 5, 1072–1082.
Fernstrom M.H., Volk E.A., Fernstrom J.D. In vivo inhibition of tyrosine uptake into rat retina by larger neutral but not acidic amino acids. Am J Physiol. 1986, 251, 393–399.
Sanchez C.L., Biskup C.S., Herpertz S., Gaber T.J., Kuhn C.M., Hood S.H., Zepf F.D.: The role of serotonin (5-HT)in behavioral control: Findings from animal research and clinical implications. Int. J. Neuropsychopharmacol. 2015, May 19.
Bosch G., Beerda B., Hendriks W.H.: Impact of nutrition on canine behaviour: current status. Nutr. Research Reviews. 2007, 20, 180–194.
O'Heara J.: Zachowania agresywne psów. 2007, 318-321, 325-330.
Witkowska O.: Żywienie a behawior psów i kotów. Życie Weterynaryjne, 90 (9). 2015, 573-575.
Young S.N., 2002: Clinical nutrition: 3 The fuzzy boundary between nutrition and psychpharmacology, "Canadian Medical Association Journal", 166(2), 2005-2009.